De surrealisten staan doorgaans te boek als overtuigde atheïsten. Maar achter dat atheïsme gaat vaak een ambigue fascinatie voor het christendom schuil. Salvador Dalí schilderde zowel blasfemische als vrome werken. André Breton noemde God een varken, maar beschouwde de dominicaan Meister Eckhart wel als een van zijn leermeesters. Denkers als Georges Bataille en Michel Carrouges hielden het surrealisme tegen het licht van de christelijke theologie om er de interne logica van te doorgronden.
De verhouding tussen surrealisme en christendom is complexer dan de klassieke tegenstelling tussen atheïsme en geloof doet vermoeden. Hoe verhouden beide zich dan precies tot elkaar? Waar botsen ze, waar raken ze elkaar en waarom bleven surrealisten, ondanks hun vaak felle afwijzing van religie, steeds opnieuw terugkeren naar christelijke beelden en ideeën?
Op 27 november onderzoekt Figura Divina deze vragen tijdens haar jaarlijkse symposium ‘Intieme vijanden. Surrealisme en Christendom.’ In vijf lezingen belichten theologen, filosofen en kunsthistorici de uiteenlopende en soms verrassende verhoudingen tussen surrealistische kunstenaars en het christendom.
Programma
13.00 Ontvangst/koffie/thee
13.10 Welkomstwoordje en inleiding: Lieven De Maeyer
13.20 Lezing 1: Frank Bosman, 4x Angelus: bidden met Dalí
13.45 Respondent 1: Wessel Stoker
14.55 Lezing 2: Laurens ten Kate, Van surrealisme naar atheologie. Exces als realisme… en waarom Bataille dit doordenkt vanuit het christendom
14.20 Respondent 2: Lujzika Adema van Kooten
14.30 Lezing 3: Joeri Visser, Tussen rebellie en openbaring. Le Grand Jeu als radicale theologie
14.55 Respondent 3: Marc De Kesel
15.05 koffie-/theepause
15.20 Lezing 4: Lieven De Maeyer, André Masson en Ignatius van Loyola
15.45 Respondent 4: Max Receveur
15.55 Lezing 5: Mette Gieskes, Christelijke weerklanken in clandestien, surrealistisch tijdschrift De Schone Zakdoek (1941–1944)
16.25 Respondent 5: Johan Goud
16.35 Plenaire discussie
17.00 Afsluiting
Praktische informatie
Waar: Ariënszaal, Keistraat 9, Utrecht.
Wanneer: Vrijdag 27 november 2026. Van 13u tot 17u.
Aanmelden: via Lieven De Maeyer.
Kosten: € 15, inclusief koffie en thee. Contant te betalen bij binnenkomst
